Aleja Ambientowa w Białymstoku. Totemy Ambientu

Aleja Ambientowa w Białymstoku to unikalna w skali kraju przestrzeń inspirowana muzyką ambientową zyskała nowy wymiar. Projekt „Totem Ambientu”, realizowany przez Up To Date Festival, to kolejny etap rozwoju tej wyjątkowej miejskiej inicjatywy, łączącej sztukę, naturę i doświadczenie dźwiękowe.

Aleja Ambientowa, powstała w 2020 roku z inicjatywy Stowarzyszenia Pogotowie Kulturalno-Społeczne i przy wsparciu Miasta Białystok, przebiega przez Park Konstytucji 3 Maja, Las Zwierzyniecki oraz Rezerwat Las Zwierzyniecki. To miejsce stworzone z myślą o wyciszeniu, refleksji i kontakcie z naturą – wartościami bliskimi muzyce ambient, która od lat rozwijana i promowana jest w Białymstoku przez Up To Date Festival, który organizowany jest przez Stowarzyszenie.

Nowy rozdział Alei Ambientowej stanowią Totemy Ambientu, czyli dziesięć rzeźbiarskich obiektów zlokalizowanych w jej leśnej części. Instalacja została w całości wykonana ręcznie przez lokalnych twórców – od konstrukcji drewnianej po elementy elektroniczne. To połączenie tradycyjnego rzemiosła z nowoczesnym językiem formy i technologii. Za projekt odpowiada zespół związany z festiwalem Up To Date, czyli Maciej Korsan, Karolina Maksimowicz i Jędrzej Dondziło, jak również Aleksandra Staszak, pracowniczkę Wydziału Biologii Uniwersytetu w Białymstoku oraz Marek Doroszkiewicz, lokalny rzemieślnik specjalizujący się w pracy z drewnem.

Totemy Ambientu to współczesne rzeźby wykonane z drewna, o surowej, minimalistycznej formie, inspirowanej podlaskim snycerstwem. Ich pionowa, segmentowa kompozycja oraz dekoracyjne elementy przywodzą na myśl tradycyjne, ręcznie wycinane ornamenty, jednak zamiast ludowych motywów pojawiają się tu abstrakcyjne kształty zaczerpnięte z natury i dziecięcej wyobraźni.

– Inspiracją dla formy totemów były dawne słupy spotkane niegdyś w Puszczy  stojące jako symboliczna brama do rezerwatu, które z czasem zniknęły. Nowe obiekty przywracają tę ideę, reinterpretując ją we współczesnym kontekście – mówi Karolina Maksimowicz, współtwórczyni koncepcji.

Materiał wykorzystany do budowy totemów ma szczególne znaczenie. Pochodzi z elementów konstrukcyjnych ponad stuletnich podlaskich domów drewnianych. Dzięki temu każdy obiekt niesie w sobie historię regionu i jego mieszkańców. Drewno zostało zabezpieczone tradycyjną metodą zwęglenia, stosowaną na Podlasiu do ochrony przed wilgocią, a także impregnowane smołą drzewną i dziegciem. Proces ten nie tylko wzmacnia materiał, ale nadaje mu charakterystyczną, głęboką czarną barwę.

Totemy Ambientu to jednak nie tylko obiekty rzeźbiarskie, ale także interaktywne instalacje. Każdy z nich wyposażony jest w elementy technologiczne zasilane energią słoneczną. Koncepcja technologiczna oraz wszystkie elementy elektroniczne Totemów Ambientu zostały zaprojektowane i wykonane ręcznie przez Macieja Korsana – współtwórcę projektu. Podzespoły były indywidualnie lutowane, a cała elektronika powstała specjalnie na potrzeby tej realizacji bez wykorzystania gotowych, prefabrykowanych rozwiązań. Również wszystkie elementy niedrewniane zostały zaprojektowane przez twórcę i wykonane przy użyciu druku 3D. Projekt od początku rozwijany był z myślą o minimalnym wpływie na środowisko, zarówno w doborze materiałów, jak i w zastosowanych rozwiązaniach technologicznych, które stawiają na efektywność energetyczną i ekologiczność.

– Instalacja była dla mnie dużym wyzwaniem artystycznym i technologicznym. Moim celem było zaktywizowanie osób odwiedzających i ożywienie totemów w celu stworzenia wielowymiarowego doświadczenia – opowiada Maciej Korsan, jeden z twórców.

Po zeskanowaniu kodu umieszczonego na totemie użytkownicy trafiają na specjalną stronę internetową, która dostosowuje się do pory dnia i roku. Projekt oferuje osiem unikalnych spacerów dźwiękowych, łączących ambientowe sety przygotowane przez czołowych polskich artystów i artystki z dźwiękami natury oraz autorskimi tekstami przyrodniczymi opracowanymi przez ekspertkę Aleksandrę Staszak z Uniwersytetu w Białymstoku. Za oprawę muzyczną odpowiadają Olga Markowska, Botanica, Vi, Dtekk, Mateusz Grzybowski, Eta Hox, Daniel Szlajnda i Michał Wolski.

Każdy z totemów wyposażony jest w element świetlny aktywowany przez nietypową interakcję z osobami odwiedzającymi. Aby wybudzić totem ze snu należy zapukać w specjalnie wyznaczone miejsce. Wybudzone totemy potrafią się ze sobą komunikować za pomocą swoich kolorów, dzięki czemu można samodzielnie tworzyć unikalne kombinacje świetlne..

Już pierwsze dni funkcjonowania instalacji pokazały duże zainteresowanie mieszkańców i odwiedzających. Jednocześnie projekt mierzy się z wyzwaniami związanymi z ochroną ogólnodostępnej przestrzeni kultury – część totemów została niedawno zdewastowana. Organizatorzy podkreślają, że inicjatywa powstała z myślą o wspólnym dobru i wymaga troski oraz odpowiedzialności ze strony użytkowników.

Dzięki realizacji projektu Totemy Ambientu Aleja Ambientowa staje się przestrzenią, z której można korzystać na wielu poziomach – jako miejsca odpoczynku, uważnego spaceru i osobistego doświadczenia dźwięku. Totemy Ambientu to nie tylko kolejny element Alei Ambientowej, ale także ważny głos w dyskusji o roli sztuki w przestrzeni publicznej  jej dostępności, znaczeniu i potrzebie wspólnej opieki nad nią.

Paulina Żaczek