Kongres Smart Village Polska Białystok – różne perspektywy, wspólny kierunek

Kongres Smart Village Polska Białystok – wydarzenie poświęcone przyszłości polskiej wsi z udziałem przedstawicieli środowiska akademickiego, biznesu oraz administracji publicznej odbędzie się w Politechnice Białostockiej 22 października 2026 roku. Partnerami strategicznymi wydarzenia były Ministerstwo Cyfryzacji oraz Województwo Podlaskie.

Kongres Smart Village Polska Białystok, zorganizowany w Politechnice Białostockiej to kluczowe wydarzenie poświęcone przyszłości polskiej wsi, innowacjom technologicznym oraz zrównoważonemu rozwojowi obszarów wiejskich. Strategicznymi partnerami wydarzenia zostały Ministerstwo Cyfryzacji oraz Województwo Podlaskie, a w skład grona organizatorów weszły m.in. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców Województwa Podlaskiego, Politechnika Białostocka, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

– Rozwiązania z zakresu smart village są obiektem badań naukowych pracowników naszej Uczelni od wielu lat – przypomina dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB, Rektor Politechniki Białostockiej. – Na koncepcję „smart” składają się zarówno rozwiązania technologiczne – w tym cyfrowe, infrastrukturalne czy obronnościowe, jak i środowiskowe oraz społeczne.

Głównym celem kongresu było wypracowanie odpowiedzi na pytania dotyczące cyfryzacji wsi, przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu i transportowemu, dostosowania nowoczesnych technologii do lokalnych potrzeb oraz stworzenia warunków zachęcających młodych ludzi do pozostania w regionie.

– Kongres w Białymstoku stanowi kontynuację inicjatywy Smart Village i doskonale wpisuje się w działania wdrażane we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Cyfryzacji – podkreśla dr Rafał Rosiński – Wiceminister Cyfryzacji. – Politechnika Białostocka dysponuje ogromnym potencjałem w postaci zdolnych, młodych inżynierów, których wiedza jest niezbędna do rozwijania innowacji na obszarach wiejskich. Praktyczne zajęcia oraz zaawansowane laboratoria robotyzacji i rozwiązań technicznych Politechniki Białostockiej idealnie odpowiadają potrzebom nowoczesnego rolnictwa i koncepcji Smart Village.   Rozwiązania tworzone na Uczelni pozwalają na kompleksowe spojrzenie na rozwój małych miejscowości, łącząc nowoczesne technologie wiejskie z koncepcjami inteligentnych miast. Prace badawczo-rozwojowe prowadzone na Politechnice Białostockiej budują krajowe know-how oraz odporność cyfrową, co stanowi priorytet polityki Ministerstwa Cyfryzacji.

Politechnika Białostocka pełni rolę głównej jednostki naukowej oraz kierownika prac badawczo-rozwojowych (B+R) w projekcie RURALSTRAT.

– Celem zespołu naukowego z Politechniki Białostockiej jest dostarczenie rzetelnych danych i analiz, które pozwolą ukształtować unijną oraz krajową politykę rozwoju wsi opartą na faktach – wyjaśnia prof. n. ekon. i n. techn. dr hab. inż. Joanicjusz Nazarko, Kierownik B+R Projektu RURALSTRAT z Wydziału Inżynierii Zarządzania Politechniki Białostockiej. – Organizowany na Uczelni kongres łączy środowisko akademickie, przedstawicieli ministerstw oraz samorządowców w celu rozwiązywania realnych problemów obszarów wiejskich.

Naukowcy z Politechniki Białostockiej przeanalizowali ponad 400 inicjatyw związanych ze Smart Village w Polsce, Europie i na świecie.

– Zespół PB przygotował szczegółowe opracowanie kilkudziesięciu wybranych studiów przypadków, tworząc unikalne kompendium wiedzy gotowe do wykorzystania przez lokalne samorządy – informuje prof. Nazarko.

Raport roboczy przygotowany przez badaczy z Politechniki Białostockiej zostanie w krótkim czasie udostępniony publicznie jako oficjalny materiał instruktażowy.

– Politechnika Białostocka, jako czołowa uczelnia Polski Wschodniej, zdefiniowała kluczowy problem strategiczny – jak skutecznie połączyć rozwój aglomeracji miejskich z lokalnym wymiarem małych wsi – mówi dr hab. Leszek Kwieciński, prof. UWr —  Przewodniczący Komitetu Sterującego Strategicznego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych NCBR „GOSPOSTRATEG”. – Uczelnia z powodzeniem zgromadziła wokół projektu konsorcjum skupiające instytucje publiczne, naukowego partnera ITECH Łukasiewicz oraz przedstawicieli społeczności lokalnych. Projekt RURALSTRAT opracowany przez Politechnikę Białostocką uzyskał bardzo wysoką ocenę w procedurze konkursowej programu GOSPOSTRATEG. Komitet Sterujący oraz eksperci NCBR uznali pomysł naukowców z Białegostoku za jedno z najważniejszych wyzwań cywilizacyjnych dla rozwoju kraju. Przyznane dofinansowanie umożliwiło Politechnice Białostockiej pełną realizację kompleksowych badań nad modelem Smart Village. Sukces wniosku Politechniki Białostockiej dowodzi, że uczelnie regionalne potrafią proponować rozwiązania o przełomowym znaczeniu dla strategii państwa.

Działania i diagnozy naukowców z Białegostoku są wpisywane przez ministerstwa do przyszłych perspektyw finansowych Unii Europejskiej oraz programów ramowych, takich jak Horyzont czy Connecting Europe.

–  Rola NCBR jako promotora dorobku Politechniki Białostockiej wynika z wysokie oceny potencjału kadrowego Uczelni i trafności postawionej diagnozy społecznej – mówi prof. Kwieciński. – Osiągnięty sukces jest wynikiem połączenia wiedzy naukowców z Politechniki Białostockiej, nowatorskiego pomysłu oraz sprawnie dobranego partnerstwa instytucjonalnego. Przykład projektu RURALSTRAT pokazuje, że strategia wykorzystania potencjału naukowego uczelni jest realizowana w sposób wzorcowy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski wskazał, że w rozwoju obszarów wiejskich można opierać się na wiedzy, zasobach i badaniach Politechniki Białostockiej.

– Prowadzone na Uczelni badania nad Smart Village pomagają stworzyć warunki umożliwiające młodym ludziom pracę zdalną i rozwój zawodowy z poziomu małych miejscowości – mówi Minister Krajewski. – Ekspertyzy naukowców Politechniki Białostockiej wpisują się w cyfryzację rolnictwa (Rolnictwo 4.0 i 5.0), obejmując aplikacje do zarządzania gospodarstwem i stadami. Innowacje technologiczne analizowane w Uczelni pomagają rolnikom ograniczać koszty poprzez wdrażanie odnawialnych źródeł energii oraz biogazowni. Rozwiązania wypracowane w Politechnice Białostockiej ułatwią rolnikom sięganie po najnowsze technologie, aplikacje zarządcze oraz sztuczną inteligencję.

Minister Stefan Krajewski złożył oficjalne podziękowania władzom i całej kadrze naukowej Politechniki Białostockiej za przygotowanie holistycznych rozwiązań dla wsi.

– Wnioski z prac prowadzonych na Politechnice Białostockiej posłużą jako merytoryczne argumenty w negocjacjach nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej – podsumował Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Opracowania naukowe tworzone pod kierunkiem profesorów Politechniki Białostockiej stanowią podstawę do planowania infrastruktury na obszarach wiejskich.

– Doświadczenie badawcze Uczelni pozwala samorządom na rzetelną weryfikację infrastruktury i dostosowanie jej do zmieniającej się struktury ludności i pomagają nam uniknąć nietrafionych inwestycji infrastrukturalnych w obliczu depopulacji – mówi Bogdan Dyjuk, Członek Zarządu Województwa Podlaskiego. – Współpraca samorządów z naukowcami z Politechniki Białostockiej gwarantuje, że strategiczne decyzje lokalne są podejmowane w oparciu o rzetelne badania naukowe.

Kongres Smart Village Polska Białystok w Politechnice Białostockiej potwierdził pozycję Politechniki Białostockiej jako kluczowego ośrodka naukowego i innowacyjnego w zakresie transformacji obszarów wiejskich. Dzięki projektowi RURALSTRAT uczelnia nie tylko prowadzi zaawansowane badania interdyscyplinarne z udziałem ponad 80 naukowców, ale tworzy realne narzędzia (kompendia wiedzy, diagnozy demograficzne, systemy wsparcia Rolnictwa 4.0/5.0) wdrażane we współpracy z administracją rządową i samorządową.

Wypracowany na Uczelni model stanowi wzorcowy przykład wykorzystania potencjału szkół wyższych na rzecz rozwoju regionalnego i krajowego, otwierając drogę do skalowania polskich doświadczeń na forum Unii Europejskiej.

Autor: Jerzy Doroszkiewicz