Miasta szczęśliwe – miasta odporne. IX East Design Days
IX edycja East Design Days na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej przebiega pod hasłem „Miasta Szczęśliwe / Miasta Odporne”.
Podczas IX East Design Days architekci, urbaniści, eksperci ds. bezpieczeństwa, samorządowcy oraz twórcy kultury w hali Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej rozmawiają o przestrzeni jako narzędziu budowania dobrostanu i odporności na współczesne kryzysy.
– Powołaniem Uczelni jest inicjowanie ważnych dyskusji i współtworzenie odpowiedzialnych wizji naszej przyszłości – mówi dr hab. inż. arch. Tatiana Misijuk, prof. PB, Dziekan Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej. – Studentom życzę inspiracji i przekonania, że wspólnie mamy wpływ na to, jak będzie wyglądała nasza architektura.
Struktura programowa IX East Design Days została podzielona na trzy komplementarne sfery ideowe:
Miasta Szczęśliwe / Miasta Odporne – blok poświęcony budowaniu odporności miejskiej jako warunku koniecznego do osiągnięcia dobrostanu obywateli.
Architektura Obecności – dyskusja nad obiektami i twórcami, których realizacje nie giną w tle i nie tracą wartości po kilku latach, lecz stanowią trwały, wyrazisty głos w kulturze i przestrzeni publicznej.
Fabuły Wyobraźni – moduł łączący projektowanie przestrzenne ze światem filmu, gier i nowych mediów.
Nauczyciele akademiccy podkreślają historyczną zmianę podejścia do trwałości budynków.
– W przeszłości budowano na wieki – przypomina dr inż. arch. Adam Jakimowicz, Prodziekan ds. Rozwoju i Współpracy na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej. – W ostatnich dziesięcioleciach, w XX wieku, pojawiały się trendy niszczenia, zamiany, wyrzucania. A dzisiaj wracamy do myślenia o trwałości, odporności na kryzysy, ale również odporności na nas samych.`
Tegoroczne East Design Days podkreślają relację między bezpieczeństwem a miejskim szczęściem.
– Nie ma szczęścia bez odporności – twierdzi dr Jakimowicz. – Jeśli ulegniemy jakiemuś zniszczeniu, nie możemy być szczęśliwi. Chcemy żyć wartościowo, w związku z tym nawet małe budynki mogą dać tło do szczęścia. A tło ma swoją wartość – nie chodzi o to, by było neutralne, tylko ma nam pomagać.
W budowaniu odporności może też pomóc kultura i sztuka.
– Nazwaliśmy ten wątek 'Fabuły Wyobraźni’, gdzie głównym gościem jest Tomasz Bagiński, twórca zgłoszonego do Oskarów filmu „Katedra” czy showrunner serialu „Wiedźmin” – przypomina Prodziekan.
Wydział Architektury Politechniki Białostockiej prowadzi studia na kierunkach architektura, architektura wnętrz i grafika.
– Świat w całości jest zaprojektowany – przekonuje dr Jakimowicz. – Wszystko, co widzimy, jest zaprojektowane – lepiej lub gorzej, ale jest zaprojektowane. Waga projektowania jest niedoceniana, a sami projektujemy wiele rzeczy, urządzając nasze mieszkania, a każdy przedmiot, który bierzemy do ręku, ktoś kiedyś zaprojektował. Dlatego jednym z celów naszego wydarzenia, niezależnie od tematu, jest przywracanie wagi pojęciu projektowania.
Architekt Szymon Wojciechowski, prezes zarządu APA Wojciechowski Architekci, analizuje pojęcie odporności miast w kontekście dynamicznych przemian społecznych, technologicznych i klimatycznych.
– Miasta szczęśliwe to miasta odporne, ale na co odporne? – pyta retorycznie Wojciechowski. – Oczywiście pierwsze, co przychodzi na myśl, to odporność na atak czy działania wojenne, ale chodzi też o różne stresy – klimatyczne, kulturowe, zmiany czy chociażby rewolucję cyfrową, w wyniku której coraz mniej chodzimy na zakupy, a coraz bardziej kupujemy w internecie. Miasta powinny być właśnie na to odporne.
O koncepcji czerpania siły z kryzysów architekt Szymon Wojciechowski mówi:
– Staram się przekazać pojęcie antykruchości – to znaczy, żeby miasta z kryzysów i ataków wychodziły silniejsze, ciekawsze i lepsze do życia niż przed kryzysem. Kryzysy są nieuniknione, a ich tempo jest coraz szybsze. Tak jak przyroda nie ma czasu na dostosowanie się ewolucyjne do zmian klimatu, tak i miasta muszą dostosowywać się szybciej. To jest trudne, ale o tym trzeba rozmawiać i uświadamiać – to jest jeden z celów tego spotkania. Jestem pełen wiary w to, że młodzi ludzie to czują bardzo dobrze – wystarczy im nie przeszkadzać, kultywować i rozwijać to, co obserwują i robią.
Podpułkownik rezerwy Maciej Korowaj, ekspert ds. bezpieczeństwa z Wydziału Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu w Białymstoku, przedstawia militarną i cywilną analizę podatności współczesnych aglomeracji na zagrożenia.
– Nasze miejsca, gdzie żyjemy, pracujemy, rozwijamy się i tworzymy, mogą być w określonych przypadkach pułapkami. Musimy nauczyć się na nowo patrzeć na miejsca, w których przebywamy, miasta, budynki i infrastrukturę, ponieważ linia frontu będzie przebiegała właśnie w tych miejscach, z których czerpiemy życie i naszą cywilizację – przestrzega ppłk Korowaj. – Niezłomne miasto musi spełnić podstawową rolę: przestać być pułapką dla ludzi w sytuacji zagrożeń, a stać się pewnego rodzaju szalupą, która pozwoli ludziom przetrwać najgorsze chwile. Dzisiejsze miasta, zależne od technologii, energii, wody i kanalizacji, przy odpowiednich warunkach – jak blackouty, wojna czy terroryzm – stają się pułapkami. Musimy zastanowić się, jakie archetypy zagrożeń funkcjonują w przestrzeni miejskiej i jak projektować budynki oraz miasta, aby te zagrożenia niwelować.
Ekspert podkreśla wyjątkowe położenie stolicy województwa podlaskiego.
– Białystok jest specyficznym miastem, bo to miasto na rubieżach państwa – przypomina ppłk Korowaj. – Jest jednym z największych miast w tym regionie, ale jest też bardzo kruchym elementem, który można pozbawić prądu czy zmuszać ludność do ucieczki. Musimy odpowiedzieć na pytanie, czy obecna infrastruktura jest odpowiednia na nowoczesne zagrożenia, czy też musimy inaczej podejść do kwestii projektowania i edukacji społecznej. Trzeba zdefiniować, jakiego rodzaju zagrożenia dotyczą danego obszaru, i do tego budować odpowiednią infrastrukturę. Przestrzeń powinna być intuicyjnie bezpieczna – tak, by ludzie nawet nieprzeszkoleni potrafili intuicyjnie znaleźć bezpieczne miejsca lub pomoc. Rola samorządów polega przede wszystkim na określaniu, jakie zagrożenia występują w danym obszarze, ocenieniu ryzyka ich wystąpienia, a następnie dostosowaniu polityki dotyczącej funkcjonowania miasta oraz budowy infrastruktury, budynków i zabezpieczeń.
W panelu dyskusyjnym „Miasta szczęśliwe – miasta odporne” wzięli udział:
Szymon Wojciechowski – APA Wojciechowski
ppłk. rez. Maciej Korowaj – Wydz. Stosunków Międzynarodowych, UwB
Anna Moskwa – Polski Klaster budowlany
Robert Wardziński – burmistrz Choroszczy
Andrzej Parafiniuk – konsul honorowy Finlandii w Białymstoku
Partnerem strategicznym IX East Design Days jest Województwo Podlaskie. Imprezę między innymi wspiera Miasto Białystok.
– Musimy wsłuchiwać się w głos i opinie białostoczanek i białostoczan, wykorzystując doświadczenie i wiedzę uczelni wyższej czy też biznesu – publicznego i prywatnego, bo w naszym wspólnym interesie jest to, że mieszkańcy byli szczęśliwi w przestrzeni, która spełnia ich oczekiwania – mówi Rafał Rudnicki, Zastępca Prezydenta Miasta Białegostoku. – Wielkie pole do działania mają tu absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej. To od państwa kreatywności, kreatywności studentów, wyobraźni, pomysłowości zależy to jak te miasta będą wyglądały za kilkanaście czy też kilkadziesiąt lat. My jako samorząd lokalny staramy się stworzyć ramy, ale to wy jesteście od tego, żeby je wypełniać.
Bo East Design Days 2026 to zaproszenie do rozmowy o tym, jak projektować miejsca do życia, które wytrzymają przyszłość — i architekturę, która będzie miała znaczenie.
Autor: Jerzy Doroszkiewicz


