Mural upamiętniający polskich lotników w Bitwie o Anglię wykreowany przez studentów Politechniki Białostockiej to efekt konkursu Ministerstwa Obrony Narodowej. Praca w Legionowie przypomina o udziale Polaków w jednej z najważniejszych bitew powietrznych II wojny światowej.
Mural w Legionowie, poświęcony udziałowi polskich lotników w Bitwie o Anglię w 1940 roku, to wyjątkowe połączenie pamięci historycznej, sztuki i edukacji społecznej. Jego realizacja stała się także niezwykle cennym doświadczeniem twórczym i zawodowym dla studentów Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej. Młodzi twórcy nie tylko przełożyli historyczną opowieść na język współczesnej sztuki wizualnej, ale przede wszystkim udowodnili, że studencka kreatywność, profesjonalne przygotowanie i zaangażowanie mogą pozostawić trwały ślad w przestrzeni publicznej.
– Sztuka w przestrzeni publicznej dociera również do osób, które na co dzień nie odwiedzają muzeów czy galerii. Mural staje się częścią codziennego otoczenia, przyciąga uwagę, wzbudza emocje i może zachęcać do poznania przedstawionych wydarzeń – podkreśla dr Magdalena Toczydłowska, Prodziekan ds. Studenckich i Kształcenia na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej.
Mural powstał w ramach konkursu „Historia i tradycje oręża polskiego – 2026”, organizowanego przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Głównym celem konkursu było upowszechnianie wiedzy historycznej, pielęgnowanie pamięci o polskich bohaterach oraz kształtowanie świadomości narodowej.
Realizacja muralu odbywała się w dniach 5–14 października 2026 roku. W przedsięwzięciu uczestniczyło pięcioro studentów Politechniki Białostockiej: Antoni Dombek, Magdalena Górniak, Zuzanna Jaczyńska, Zofia Kolenkiewicz oraz Grzegorz Kuś. To właśnie ich zaangażowanie, kreatywność, umiejętności i konsekwencja pozwoliły przenieść projekt z etapu koncepcji do rzeczywistej, wielkoformatowej realizacji.
Studenci kierunku Grafika – od autorskiej koncepcji do dzieła w przestrzeni publicznej
Szczególna wartość tego przedsięwzięcia wiąże się z twórczym wkładem młodych grafików. Projektowanie muralu wymaga bowiem znacznie więcej niż przygotowania atrakcyjnego obrazu. To proces, w którym umiejętności artystyczne muszą spotkać się z myśleniem projektowym, świadomością kompozycji, znajomością koloru, umiejętnością budowania czytelnego przekazu i odpowiedzialnością za odbiór dzieła przez szeroką publiczność.
– To doświadczenie pokazuje, że projektowanie nie kończy się na przygotowaniu koncepcji, ale wymaga umiejętności jej realizacji, podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów – wyjaśnia dr Toczydłowska.
Praca nad muralem oznaczała jednak zupełnie nowe wyzwania. Wielkoformatowa powierzchnia, warunki techniczne, ograniczenia technologiczne, harmonogram oraz konieczność zachowania spójności kompozycyjnej i kolorystycznej wymagały podejmowania samodzielnych decyzji i sprawnego rozwiązywania problemów.
Właśnie w takich warunkach najlepiej widać wyjątkową rolę kształcenia na kierunku Grafika. Umiejętność tworzenia komunikatu wizualnego, który jest jednocześnie atrakcyjny artystycznie, czytelny i odpowiedzialny społecznie, nabiera szczególnego znaczenia, gdy dzieło trafia do przestrzeni dostępnej dla wszystkich.
Praktyka, która kształtuje przyszłych projektantów
Realizacja w Legionowie była dla studentów czymś znacznie więcej niż kolejnym zadaniem akademickim. Pozwoliła im skonfrontować wiedzę i umiejętności zdobywane podczas studiów z rzeczywistymi wymaganiami dużego przedsięwzięcia artystycznego realizowanego na zlecenie instytucji państwowej.
– Udział w prestiżowych przedsięwzięciach pozwala studentom skonfrontować wiedzę akademicką z rzeczywistymi oczekiwaniami i wymaganiami zleceniodawcy. Uczą się oni odpowiedzialności, terminowości, współpracy oraz reagowania na nieprzewidziane trudności – wylicza dr Toczydłowska.
Szczególnie ważne jest to, że efektem ich pracy nie pozostaje wyłącznie projekt w portfolio czy zaliczone zadanie. Powstaje trwałe dzieło w przestrzeni publicznej, które będzie służyć mieszkańcom i kolejnym pokoleniom jako przypomnienie o ważnych wydarzeniach polskiej historii.
Nie jest to pierwsze tego rodzaju doświadczenie studentów. Jak podkreśla dr Magdalena Toczydłowska, kolejna realizacja przekłada się na coraz większą sprawność techniczną i rozwój umiejętności młodych twórców. Każdy następny projekt pozwala im zdobywać doświadczenie, rozwijać samodzielność i coraz pewniej mierzyć się z wymagającymi realizacjami wielkoformatowymi.
Pamięć o polskich lotnikach w nowoczesnej formie
Mural w Legionowie ma szczególne znaczenie ze względu na tematykę historyczną. Upamiętnia polskich pilotów uczestniczących w Bitwie o Anglię w 1940 roku, przypominając o ich odwadze, poświęceniu i wkładzie w walkę o wolność.
Włączenie sztuki wizualnej do upowszechniania historii pozwala dotrzeć do odbiorców w sposób bezpośredni i angażujący. Monumentalne malarstwo ścienne może stać się punktem wyjścia do rozmów o przeszłości, zachętą do poszukiwania wiedzy i impulsem do odkrywania historii bohaterów narodowych.
– Mural staje się częścią codziennego otoczenia, przyciąga uwagę, wzbudza emocje i może zachęcać do poznania przedstawionych wydarzeń. Ważna jest przy tym atrakcyjność wizualna, ale również czytelność przekazu i odpowiedzialność za sposób przedstawiania historii – podkreśla dr Toczydłowska.
Podziękowania Fundacji Monumental Art
Szczególne słowa uznania i podziękowania dla studentów kieruje Katarzyna Sykus, Prezeska Zarządu Fundacji Monumental Art, która w imieniu Fundacji docenia ich zaangażowanie w zaprojektowanie i realizację muralu.
W liście z 10 października 2026 roku podkreśliła:
„Jesteśmy dumni, że studenci Politechniki Białostockiej współtworzą z nami inicjatywy łączące sztukę, edukację historyczną i działania na rzecz przestrzeni publicznej. Ich wkład w realizację muralu jest dla naszej Fundacji powodem do satysfakcji i potwierdzeniem, jak duży potencjał twórczy drzemie w młodym pokoleniu architektów, grafików i artystów”.
Prezeska Fundacji podziękowała wszystkim pięciorgu studentom za zaangażowanie, kreatywność i umiejętności, dzięki którym możliwe było przeprowadzenie tego wyjątkowego przedsięwzięcia. Wyraziła również nadzieję, że dotychczasowa współpraca stanie się początkiem kolejnych wspólnych projektów artystycznych i edukacyjnych.
„Wasza praca jest najlepszym dowodem na to, że młodzi twórcy potrafią łączyć artystyczną wrażliwość z profesjonalizmem i społeczną odpowiedzialnością. Dzięki Wam historia polskich lotników otrzymała nową, współczesną formę, a przestrzeń publiczna wzbogaciła się o dzieło o wyjątkowej wartości artystycznej i edukacyjnej”.
Współpraca, która pozostawia trwały ślad
Oficjalne odsłonięcie muralu w Legionowie w dniu 30 października 2026 roku to nie tylko prezentacja ukończonego dzieła, ale również podsumowanie wspólnego wysiłku studentów, środowiska akademickiego i Fundacji Monumental Art. To przykład wartościowej współpracy, w której edukacja spotyka się z praktyką, sztuka z historią, a akademickie kompetencje z realnymi potrzebami społecznymi.
Dla studentów Politechniki Białostockiej udział w projekcie oznacza zdobycie doświadczenia, którego nie da się w pełni odtworzyć w warunkach pracowni. Dla mieszkańców Legionowa mural staje się trwałym przypomnieniem o polskich bohaterach. Dla Fundacji Monumental Art to kolejny dowód na to, jak wielki potencjał tkwi we współpracy z młodymi artystami.
Mural w Legionowie udowadnia, że historia może przemawiać językiem współczesnej sztuki, a studencka twórczość może wykraczać daleko poza mury uczelni – stając się częścią wspólnego dziedzictwa i przestrzeni, w której żyjemy.
Autor: Jerzy Doroszkiewicz