Macie wszystko, czego potrzebujecie, by stać się zieloną uczelnią numer jeden w Polsce – mówi prof. dr Peter Heck, międzynarodowej sławy ekspert w dziedzinie transformacji energetycznej i zrównoważonego rozwoju.
Prof. dr Peter Heck z niemieckiej Hochschule Trier, międzynarodowej sławy ekspert w dziedzinie transformacji energetycznej i zrównoważonego rozwoju, ocenia potencjał Politechniki Białostockiej w dążeniu do zeroemisyjności. Współtwórca pierwszego w Europie zeroemisyjnego kampusu uniwersyteckiego w Birkenfeld podkreśla kluczową rolę edukacji i wymiany doświadczeń.
Prof. dr Peter Heck: – Z perspektywy potencjału technologicznego oraz posiadanej przez waszą uczelnię infrastruktury, macie wszystko, czego potrzebujecie, by stać się zieloną uczelnią numer jeden w Polsce. Natomiast szczegółowy scenariusz, jak dojść do tego statusu, musiałaby poprzedzić pogłębiona analiza sytuacji: wszystkich budynków uczelnianych, zużycia wody, energii, a także infrastruktury związanej z przyrodą.
– Budynki na kampusie uniwersyteckim w Birkenfeld pochodzą z lat 50! Odnowiliśmy je i zmodernizowaliśmy, a także zbudowaliśmy nowe. Z perspektywy gospodarki o obiegu zamkniętym (circular economy) to nawet lepsze rozwiązanie, ponieważ nie burzycie i nie wyrzucacie gruzu. Wykorzystujecie istniejące zasoby, dodając im wartości. Jest to bardziej kosztowne, ale myślę, że jest to też wartościowe pod kątem dydaktycznym – uczycie studentów, jak ulepszać istniejące systemy, zamiast po prostu je usuwać i budować od nowa.
Jeśli chcemy kształcić studentów, aby stali się „inicjatorami zmian” (change makers) w przyszłych rządach, czy firmach, muszą oni studiować w miejscu, które już jest symbolem lub rzeczywistym laboratorium tych zmian. Jeśli umieścimy ich w starych budynkach i archaicznych systemach, jak mogą nam uwierzyć, że mogą być inkubatorami przyszłości, autorami innowacji? To moja filozofia, którą przekazują wszystkim akademikom: jeśli chcecie mieć inteligentnych studentów, musicie mieć inteligentne systemy, w których studiują.
– To może działać w obie strony. Niemieccy studenci odwiedzając Politechnikę Białostocką mogliby się zająć analizą tutejszych systemów i opracowaniem własnych pomysłów na ich ulepszenie. Z kolei studenci z Białegostoku mogliby przyjechać do nas, by na własne oczy przekonać się co zrobiliśmy, co się sprawdziło, a co nie. Oczywiście, chcemy chwalić się głównie sukcesami, ale od strony badacza, widać, jak wiele rzeczy można poprawić. Dlatego wymiana akademicka ma sens, zarówno w wymiarze wizyt studentów, jak i pracowników naukowych. To zawsze przynosi wartość dodaną obu stronom.
– Planowanie rozpoczęliśmy 30 lat temu, a faktyczną budowę – 25 lat temu. Wtedy powstała cała infrastruktura, którą obecnie staramy się utrzymać na wysokim poziomie zrównoważenia. Problem polega na tym, że systemy z czasem ulegają degradacji lub przestają być innowacyjne. Staramy się więc utrzymać poziom innowacyjności – co nie jest łatwe, bo na początku mieliśmy duże wsparcie finansowe, które jest obecnie mniejsze. Walczymy więc o to, by co roku nasz system był lepszy: bardziej zrównoważony, odporniejszy, bardziej przyjazny dla klimatu.
– Zgadza się. Mamy zespół, kierowany przez mojego kolegę, który zajmuje się zrównoważonym rozwojem. Co roku sporządza on raport o naszym status quo na potrzeby zestawienia UI GreenMetric World University Rankings. Formułują też zalecenia, co należy poprawić. W skład Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju (Sustainability Team) wchodzą profesor ekonomii i studenci wszystkich wydziałów uczelni. Natomiast w moim instytucie – Institute for Applied Material Flow Management (IFAS) – zajmujemy się pozyskiwaniem funduszy na inwestycje i planowaniem implementacji nowych technologii.
Naukowcy z Politechniki Białostockiej wielokrotnie odwiedzali Umwelt-Campus Birkenfeld należący do Trier University of Applied Science. Obiekt jest pierwszym zeroemisyjnym kampusem uniwersyteckim w Europie oraz najbardziej ekologicznym kampusem w Niemczech.
Podczas swoich wizyt na kampusie w Birkenfeld przedstawiciele Politechniki Białostockiej mieli okazję zapoznać się z ekologiczną infrastrukturą uczelni, obejmującą neutralne pod względem emisji CO2 systemy zaopatrzenia w energię i ciepło, wykorzystujące odnawialne źródła energii. Zielone wzorce starali się zaimplementować na terenie własnej uczelni, przyczyniając się do powstania ważnego dokumentu, który zawiera etapy zielonej transformacji Politechniki Białostockiej.
Z inicjatywy dr hab. inż. Marty Kosior-Kazberuk, prof. PB, Rektor Politechniki Białostockiej w ramach „Strategii rozwoju Politechniki Białostockiej na lata 2021-2024 z perspektywą przedłużenia do 2030 r.” opracowano i rozpoczęto proces wdrażania strategii zrównoważonego rozwoju pod nazwą „Moja Zielona Politechnika”. W jej ramach uczelnia podjęła szereg inicjatyw, m.in. przeprowadzono termomodernizację budynków, wprowadzono racjonalne zarządzanie wodą i odpadami, zadbano o poprawę warunków pracy i dobrostan wszystkich członków społeczności akademickiej, zorganizowano nowe nasadzenia.
Ich efektem było zakwalifikowanie Politechniki Białostockiej do rankingu UI GreenMetric World University Rankings, który ocenia zaangażowanie i inicjatywy środowiskowe uczelni z całego świata. W 2024 roku nasza uczelnia zajęła w nim: 4. miejsce wśród uczelni w Polsce oraz 382. miejsce w gronie 1183 uczelni z 84 krajów. W tym samym rankingu Umwelt-Campus Birkenfeld należący do Trier University of Applied Science sklasyfikowano na 3. pozycji w klasyfikacji międzynarodowej.
Czytaj więcej:
Politechnika Białostocka czwartą uczelnią w Polsce w rankingu UI GreenMetric
O sile wieloletnich kontaktów pomiędzy Politechniką Białostocką a Trier University of Applied Sciences opowiada prof. dr hab. Piotr Banaszuk, Dyrektor Instytutu Nauk Leśnych na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej.
– Współpraca z Trier University of Applied Sciences to kierunek szalenie interesujący, jeśli wziąć pod uwagę ich wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu gospodarki o obiegu zamkniętym na kampusie, a także silne ukierunkowanie na praktykę – mówi prof. dr hab. Piotr Banaszuk. – Trewir jest miastem uniwersyteckim i regionalnym centrum gospodarczym, położonym malowniczo w dolinie Mozeli.
Zdaniem prof. Banaszuka skuteczność działań uczelni w Trewirze opiera się głównie na ożywionej współpracy z firmami, samorządem i całym otoczeniem gospodarczym.
– Wszyscy grają do jednej bramki – podkreśla prof. dr hab. Piotr Banaszuk. – Kampus uniwersytecki pełni rolę laboratorium, na którym sprawdza się różne rozwiązania, przed ich wdrożeniem. Kolejnym atutem jest interdyscyplinarny zespół specjalistów, który w realizuje uczelnianą koncepcję zrównoważonego rozwoju. Bo jest to proces, który można wprowadzać w życie jedynie interdyscyplinarnie, angażując grono specjalistów od techniki, inżynierii, ale także ekonomistów. Wszystkie znakomite pomysły dotyczące gospodarki zrównoważonej muszą bowiem doprowadzić do jednego efektu: przedsięwzięcia opłacalnego ekonomicznie, a nie miejsca, w którym będziemy jedynie lokować subwencje. Z tego doświadczenia także możemy czerpać.
Naukowcy z Trier University of Applied Sciences pełnią też często rolę „mobilnych doradców”, podróżując po świecie, aby dzielić się swoją wiedzą na temat rozwiązań energetycznych.
Trier University of Applied Sciences może poszczycić się pierwszym w Europie zeroemisyjnym kampusem uniwersyteckim w Birkenfeld. Do zespołu specjalistów, który dba o jego infrastrukturę i implementowanie zrównoważonych i ekologicznych systemów inżynieryjnych należy prof. Peter Heck, światowy ekspert w dziedzinie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Współtwórca zielonego kampusu w Birkenfeld, a także inicjator wielu międzynarodowych projektów, w tym Sahara Renaissance (SAREP), którego celem jest zazielenienie 2 milionów hektarów pustyni u wybrzeży Mauretanii, podzielił się swoimi doświadczeniami podczas seminarium pt. „Transformation towards sustainability”. Był gościem honorowym na inauguracji roku akademickiego 2025/2026 w Politechnice Białostockiej.
Politechnikę Białostocką i Trier University of Applied Science (niem. Hochschule Trier) w Niemczech łączy wieloletnia współpraca (od 2018 roku). Uczelnie prowadzą wspólne działania naukowo-badawcze i dydaktyczne. Promują ideę zrównoważonego rozwoju.
Seminarium z udziałem prof. Petera Hecka odbyło się 3 października 2025 r. na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowiska Politechniki Białostockiej. W wydarzeniu wzięli udział naukowcy, pracownicy, doktoranci i studenci Politechniki Białostockiej, a także osoby bezpośrednio związane z opracowaniem i wdrażaniem strategii zrównoważonego rozwoju Politechniki Białostockiej „Moja Zielona Politechnika”.
Monika Rokicka
(współpraca: dr inż. Anna Werner-Juszczuk)