Prof. Tadeusz Bohdal Doktorem Honoris Causa Politechniki Białostockiej

Inżynier, praktyk, wychowawca pokoleń

Prof. Tadeusz Bohdal to uznany autorytet w dziedzinie termodynamiki, chłodnictwa i energetyki. Od 50 lat związany jest z Politechniką Koszalińską, gdzie w latach 2012–2020 pełnił funkcję rektora. Przez dwie kadencje (2016–2023) przewodniczył Komitetowi Termodynamiki i Spalania Polskiej Akademii Nauk.

Jego dorobek to mistrzowskie połączenie teorii z inżynierską praktyką: ma na koncie ponad 350 publikacji naukowych oraz przeszło sto rozwiązań wdrożonych bezpośrednio w gospodarce – od systemów klimatyzacji po pompy ciepła i wielkie instalacje przemysłowe. Jako ceniony dydaktyk wypromował 9 doktorów i wychował blisko 300 absolwentów. Za wybitne zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Czternasty Doktor Honoris Causa Politechniki Białostockiej

Uroczyste posiedzenie Senatu otworzyła Rektor Politechniki Białostockiej, dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB, która wskazała na przełomowy wymiar prac badawczych Profesora.

– Czujemy się wyróżnieni, że do grona Doktorów Honoris Causa Politechniki Białostockiej dołącza prof. Tadeusz Bohdal. Najwyższą godność akademicką otrzymuje autorytet w dziedzinie termodynamiki i autor badań o pionierskim znaczeniu – wręcz wizjoner w zakresie analizy procesów wrzenia nowych, proekologicznych czynników chłodniczych – mówiła Rektor PB.

Prof. Marta Kosior-Kazberuk zwróciła również uwagę na bezkompromisową odwagę badawczą oraz mentorską postawę nowego Doktora Honoris Causa.

– To wybitny badacz, który z ogromną determinacją zbudował od podstaw znakomitą szkołę naukową. Kształtował swoich następców z myślą, by pewnego dnia przerośli mistrza. Robił to konsekwentnie: organizował laboratoria, zdobywał granty i angażował kolejnych doktorantów, a przede wszystkim – włączał młodych ludzi w realny, żywy proces badawczy, stając się prawdziwym wzorem cnót akademickich – podkreślała Rektor PB.

Z propozycją nadania prof. Tadeuszowi Bohdalowi godności Doktora Honoris Causa wystąpił Wydział Mechaniczny Politechniki Białostockiej. Wniosek ten spotkał się z pełną aprobatą środowiska akademickiego w Polsce – inicjatywę wsparły Senaty Politechnik: Poznańskiej, Krakowskiej i Gdańskiej. Promotorem w tym prestiżowym postępowaniu został prof. dr hab. inż. Dariusz Butrymowicz, kierownik Katedry Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym PB.

– Są chwile, w których akademicka ceremonialność łączy się z czymś głębszym: z wdzięcznością. Pan Profesor Tadeusz Bohdal jest człowiekiem, który mógłby poprzestać na naukowych sukcesach. Zamiast tego przez pół wieku dźwigał na barkach jednocześnie katedrę, wydział, uczelnię, a także ważne dla całego środowiska akademickiego instytucje – nie tracąc przy tym z oczu ani jednego doktoranta. To niezwykle rzadka sztuka – podkreślał w laudacji prof. Dariusz Butrymowicz.

Prof. Butrymowicz przybliżył imponującą drogę życiową i zawodową prof. Bohdala – drogę, która rozpoczęła się w 1976 roku i doprowadziła do stworzenia rozpoznawalnej na całym świecie szkoły naukowej. Zwrócono uwagę, że prof. Bohdal zawsze patrzył w przyszłość – gdy świat nauki zderzył się z problemem wycofywania freonów niszczących warstwę ozonową, on natychmiast rozpoczął kompleksowe badania nad proekologicznymi czynnikami chłodniczymi. W późniejszych latach z wielkim sukcesem eksplorował innowacyjne zagadnienia związane m.in. z minikanałami i drukiem 3D z metali. Osiągnięcia Profesora to nie tylko teoria. Przez założone z jego inicjatywy Centrum Chłodnictwa, Klimatyzacji i Pomp Ciepła przewinęło się ponad 150 prac badawczo-wdrożeniowych dedykowanych polskim przedsiębiorstwom.

Profesor Tadeusz Bohdal przez lata ściśle współpracował z Politechniką Białostocką. To dzięki jego wsparciu (jako przewodniczącego Komitetu Termodynamiki i Spalania PAN) Katedrze Techniki Cieplnej w Politechnice Białostockiej powierzono organizację prestiżowych, ogólnopolskich wydarzeń naukowych – m.in. XVI Sympozjum Wymiany Ciepła i Masy w Augustowie w 2022 roku, a także zaplanowanego na 2026 rok, XXVI Zjazdu Termodynamików.

Wdzięczność środowiska naukowego

Gratulacje nowemu Doktorowi Honoris Causa złożyło wielu znamienitych gości, w tym przedstawiciele władz państwowych, samorządowych oraz rektorzy zaprzyjaźnionych uczelni z całego kraju.

W uroczystości wzięli udział m.in. Łukasz Prokorym Marszałek Województwa Podlaskiego, Tomasz Klim Zastępca Prezydenta Miasta Białegostoku, przedstawiciele duchowieństwa.

Podczas uroczystości w Auli Dużej Politechniki Białostockiej, prof. Tadeuszowi Bohdalowi towarzyszyła jego małżonka, Henryka Bohdal, a także rodzina i bliscy. Nie zabrakło silnej reprezentacji Politechniki Koszalińskiej, Politechniki Gdańskiej (prof. dr hab. inż. Janusz Cieśliński, dr hab. inż. Jan Wajs, prof. PG), Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie (dr hab. inż. Elżbieta Fornalik-Wajs, prof. AGH z Wydziału Energetyki i Paliw), Politechniki Śląskiej (rektor senior prof. dr. hab. inż. Stanisław Adamczak, Prorektor ds. Nauki i Współpracy Międzynarodowej prof. dr hab. inż. Sebastian Werle oraz prof. dr hab. inż. Ireneusz Antoni Szczygieł); Politechniki Krakowskiej (prorektor ds. nauki dr hab. inż. Magdalena Niemczewska-Wójcik, prof. PK). Komitet Termodynamiki i Spalania PAN reprezentował przewodniczący: prof. Krzysztof Badyda.

Obecni byli również recenzenci postępowania o nadanie tytułu doktora honoris causa – prof. Dariusz Mikielewicz, członek korespondent Polskiej Akademii Nauk z Politechniki Gdańskiej oraz profesor Jan Taler z Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki.

Listy gratulacyjne nadesłali:

• Paulina Henning-Kloska, Ministra Klimatu i Środowiska
• prof. Arkadiusz Terman, Rektor Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie
• prof. Danuta Zawadzka, Rektor Politechniki Koszalińskiej
• prof. Krzysztof Wilde, Rektor Politechniki Gdańskiej
• prof. Zbigniew Pater, Rektor Politechniki Lubelskiej
• prof. dr hab. inż. Piotr Koszelnik, Rektor Politechniki Rzeszowskiej
• prof. Jerzy Lis, Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
• prof. Marek Pawełczyk, Rektor Politechniki Śląskiej
• prof. Marek Warzecha, Rektor Politechniki Częstochowskiej
• prof. Cezary Madryas Politechnika Wrocławska
• Olgierd Geblewicz, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego
• prof. Bronisław Sitek, Przewodniczący Rady Doskonałości Naukowej
• prof. Marusz Popławski, Rektor Uniwersytetu w Białymstoku
• prof. Sebastian Werle, Prorektor ds. Nauki i Współpracy Międzynarodowej Politechniki Śląskiej
• prof. Monika Motak, Dziekan Wydziału Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
• prof. Waldemar Kuczyński, Dziekan Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Energetyki Politechniki Koszalińskiej
• prof. Artur Rusowicz, Dziekan Wydziału Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej
• prof. Mariusz Dudziak, Dziekan Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Śląskiej
• prof. Jarosław Mikielewicz, wieloletni Dyrektor IMP PAN, Doktor Honoris Causa Politechniki Białostockiej
• dr hab. Marcin Lackowski, Dyrektor Instytutu Maszyn Przepływowych PAN
• PAN Komitet Termodynamiki i Spalania
• Krzysztof Mrowiński, dyrektor Zespołu Szkół im. Władysława Broniewskiego w Świdwinie

Szczególny wymiar miało wystąpienie prof. dr. hab. inż. Jarosława Mikielewicza, członka rzeczywistego PAN, wieloletniego dyrektora Instytutu Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku oraz – co symboliczne – również Doktora Honoris Causa Politechniki Białostockiej. Jako wieloletni partner naukowy i świadek rozwoju kariery wyróżnionego uczonego, prof. Mikielewicz zwrócił uwagę na unikalną wartość dorobku prof. Bohdala, akcentując odwagę w prowadzeniu trudnych badań doświadczalnych:

– Jestem naocznym świadkiem tego, jak szybko wzrastał profesjonalizm prof. Tadeusza Bohdala i jak budował swoje uznanie w kraju i na świecie. Chciałbym szczególnie docenić jego prace eksperymentalne opublikowane w renomowanych czasopismach zagranicznych. Dziś eksperyment bywa niedoceniany, bo łatwiej buduje się modele teoretyczne. Jednak teoria zawsze opiera się na uproszczeniach – a to właśnie prof. Bohdal miał odwagę sprawdzać, jak procesy wymiany ciepła przebiegają w rzeczywistości. Bez takich badań rozwój nauk technicznych nie byłby możliwy – wskazywał prof. Jarosław Mikielewicz.

W imieniu własnym oraz dyrekcji Instytutu Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku, prof. Mikielewicz przekazał na ręce nowego Doktora Honoris Causa PB specjalny adres uznania za dekady wspólnych prac i budowanie mostów między placówkami PAN a uczelniami.

Gratulacje z Ministerstwa Klimatu i macierzystej uczelni

Ważnym punktem uroczystości było odczytanie listu gratulacyjnego od Minister Klimatu i Środowiska Pauliny Hennig-Kloski. W jej imieniu życzenia oraz słowa uznania przekazała posłanka na Sejm RP Barbara Okuła. Szefowa resortu klimatu w swoim liście zwróciła uwagę na praktyczny i strategiczny wymiar prac badawczych prof. Tadeusza Bohdala:

– Pańska działalność w obszarze termodynamiki i chłodnictwa wpisuje się w wyzwania o kluczowym znaczeniu dla gospodarki. Doświadczenie i dorobek Pana Profesora stanowią dowód na to, jak konsekwentna praca naukowa buduje bezpieczeństwo kraju. Silna nauka, nowoczesne technologie oraz świetnie wykształcone kadry inżynierskie to fundament suwerenności Rzeczypospolitej – odczytała posłanka Barbara Okuła.

Niezwykle ciepłe słowa płynęły także od społeczności Politechniki Koszalińskiej. Rektor tej uczelni, dr hab. Danuta Zawadzka, prof. PK, przypomniała, że wyróżnienie na PB zbiega się z jubileuszem 50-lecia pracy naukowej prof. Bohdala w koszalińskiej alma mater:

– Obok tych wszystkich imponujących sukcesów naukowych, Profesor jest osobą niezwykle skromną. Przez lata wspólnej pracy doświadczyliśmy jego ogromnej pracowitości, życzliwości i wyrozumiałości. Jest nauczycielem kompletnym: zna wyzwania nowoczesnego przemysłu, ale też doskonale rozumie młodzież – mówiła prof. Danuta Zawadzka, wręczając Profesorowi pamiątkową grafikę na porcelanie autorstwa koszalińskiej artystki Beaty Orlikowskiej.

Prof. Tadeusz Bohdal: „Gdy dzwonię do Białegostoku, zawsze otrzymuję pomoc”

Zwięzłe i pełne pasji wystąpienie prof. Tadeusza Bohdala pokazało, że mimo ponad półwiecznego stażu w nauce, jego fascynacja fizyką nie słabnie.

– Pracując tyle lat na uczelni, termodynamikę odkrywam ciągle na nowo. Uświadamiam sobie, że występuje ona w każdej sytuacji naszego życia: w elementach martwych, w roślinach, w człowieku, a także w pogodzie. To, czy dzisiaj pada deszcz, czy nie – to też sprawa termodynamiki! Wszystko na tym świecie dzieje się za jej sprawą – mówił z uśmiechem prof. Tadeusz Bohdal.

Niezwykle ważną częścią jego przemówienia były wspomnienia związane z trwającą ponad trzy dekady współpracą z Politechniką Białostocką.

– Moje kontakty z Wydziałem Mechanicznym Politechniki Białostockiej trwają już od ponad 30 lat. Pierwszy raz przyjechałem tu na konferencję w latach 90. w Augustowie. Zaprzyjaźniłem się wówczas ze śp. prof. Janem Łachem, ówczesnym dziekanem. Później blisko współpracowałem z prof. Teodorem Skiepko. Ta relacja rozwinęła się jeszcze mocniej, gdy kierownikiem Katedry Techniki Cieplnej został prof. Dariusz Butrymowicz, który wcześniej pracował z nami w Koszalinie. Co ciekawe, moim wychowankiem jeszcze z czasów studiów magisterskich w Koszalinie jest również dr hab. inż. Kamil Śmierciew, profesor Politechniki Białostockiej – wspominał Naukowiec.

Profesor Bohdal z uznaniem wypowiedział się o potencjale naukowym białostockiej uczelni, zdradzając przy tym kulisy codziennej, naukowej solidarności:

– Bardzo cenię tutejszych naukowców – reprezentują niezwykle wysoki poziom. Politechnika Białostocka to dziś czołowy ośrodek w Polsce, jeśli chodzi o badania nad nietypowymi, strumienicowymi instalacjami chłodniczymi. Koledzy z Katedry Techniki Cieplnej wiedzą wszystko o chłodnictwie. Gdy tylko pojawia się na rynku jakiś nowy czynnik chłodniczy i nikt w kraju nie ma jeszcze jego danych fizycznych – wystarczy, że zadzwonię do Białegostoku i zawsze je dostanę.

Kończąc swoje wystąpienie, prof. Tadeusz Bohdal nie krył wzruszenia i złożył serdeczne podziękowania całej społeczności Politechniki Białostockiej:

– Tytuł Doktora Honoris Causa Politechniki Białostockiej to dla mnie ogromne, niezwykłe wyróżnienie. Nigdy w życiu nie myślałem, że dostąpię takiego zaszczytu. Skoro jednak środowisko Politechniki Białostockiej uznało, że jestem go godny, składam najserdeczniejsze podziękowania inicjatorom, władzom dziekańskim oraz rektorskim za to wielkie wyróżnienie, które mnie spotkało.

Tytuł Doktora Honoris Causa jest najwyższą godnością akademicką, którą Politechnika Białostocka może uhonorować osoby szczególnie zasłużone dla nauki. To wyjątkowy hołd dla dokonań zawodowych, autorytetu moralnego i trwałego śladu, jaki wyróżniona osoba pozostawia w historii nauki i społeczeństwa.

Prof. Tadeusz Bohdal bez wątpienia uosabia te wszystkie wartości, udowadniając, że prawdziwa nauka służy człowiekowi i wyprzedza swoje czasy. 7 września 2026 roku został czternastym Doktorem Honoris Causa Politechniki Białostockiej.