Bank Ekstraktów z Grzybów (Fungi Extract Bank) stworzył Instytut Nauk Leśnych Politechniki Białostockiej

Już ponad 200 ekstraktów z grzybów m.in. z Puszczy Białowieskiej można znaleźć w Banku Ekstraktów z Grzybów – Fungi Extract Bank, jaki tworzą pracownicy Instytutu Nauk Leśnych Wydziału Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej.

 

Z artykułu dowiesz się:

– czym jest bank ekstraktów z grzybów Fungi Extract Bank

– jak powstają ekstrakty z grzybów

– do czego można wykorzystać ekstrakty z grzybów
 

– Bank Ekstraktów z Grzybów to nasze źródło dumy i inspiracja do prowadzenia badań naukowych – mówi dr Ewa Zapora z Katedry Hodowli i Użytkowania Lasu.

Spróbujmy zatem wyjaśnić, co przechowuje ów bank.

–  Bank ekstraktów jest to zbiór wyciągów z grzybów z Puszczy Białowieskiej, ale też z rejonu północno-wschodniej Polski i z innych obszarów świata – tłumaczy dr Zapora. – Wyciągi zawierają samą esencję związków bioaktywnych i te ekstrakty po odparowaniu stanowią dla nas podstawę do badań.

ZOBACZ GALERIĘ (11 zdjęć)

Jakie grzyby gromadzi Bank Ekstraktów z Grzybów?

Czy naukowcy z Politechniki Białostockiej badają zwykłe grzyby, takie, które znamy z naszych stołów? Otóż – niekoniecznie. Często nie przypominają kształtem rydza czy borowika, mogą wręcz być groźnymi pasożytami. I chociaż nie wzięlibyśmy ich do ust nawet po zamarynowaniu, mogą mieć niezwykłe właściwości, w tym lecznicze.

Chodzi o gatunki wykazujące szczególnie dużą aktywność biologiczną. Dla drzew mogą być patogenami, ale jednocześnie mogą posiadać właściwości antybakteryjne, antygrzybicze, antywirusowe czy nawet przeciwnowotworowe.

Naukowców z Politechniki Białostockiej do stworzenia Banku Ekstraktów z Grzybów zainspirował prof. Jordan K. Zjawiony. To polski naukowiec, mieszkający i prowadzący badania w USA w zakresie farmakognozji, czyli nauki o substancjach naturalnych, które mogą być wykorzystywane jako leki. Kiedy jego macierzysty University of Mississippi podjął współpracę z Politechniką Białostocką przy badaniu ekosystemów Puszczy Białowieskiej, prof. Zjawiony zachęcił polskich naukowców do badania grzybów występujących na tym unikalnym w skali świata obszarze.

– To on zaszczepił we mnie i całym naszym zespole zainteresowanie grzybami – wspomina prof. dr hab. inż. Sławomir Bakier.- Później to już był pomysł naszego zespołu: Marka Wołkowyckiego, który jest mykologiem i Ewy Zapory, żeby je kolekcjonować i wykorzystywać do różnego rodzaju badań.

Ziarno padło na podatny grunt i tak zaczęło się gromadzenie wyciągów, czyli ekstraktów.

– Szybko mieliśmy ponad 100 ekstraktów, teraz już przekroczyliśmy 200 i to zupełnie unikalny materiał – podkreśla prof. Bakier.

Czytaj także: Rehabilitacja stawu biodrowego i stawu skokowego. Urządzenie i program ćwiczeń rotacyjnych
 

Jak powstają ekstrakty z grzybów?

Najpierw trzeba takie grzyby w Puszczy Białowieskiej odnaleźć. A mogą rosnąć zarówno na martwych jak i żywych drzewach, na ich korzeniach , gdzieś pod korą albo na  już próchniejących kłodach. Później naukowcy muszą sprawdzić, czy mają do czynienia z gatunkiem już znanym, czy zupełnie nowym. Bo jak się okazuje – Puszcza Białowieska to wciąż nieprzebrane bogactwo niezidentyfikowanych, nowych dla nauki gatunków grzybów. Wreszcie przystępują do sporządzenia ekstraktów.

– Można to porównać do robienia nalewek z grzybów – śmieje się dr Zapora. – Kolejny etap polega na odparowaniu niepotrzebnych już rozpuszczalników, chyba że chcemy otrzymać ekstrakt SFE, czyli taki w którego sporządzaniu wykorzystujemy technikę należącą do tzw. zielonych technologii, gdzie dwutlenek węgla pełni rolę rozpuszczalnika. W ten sposób dostajemy gotowe ekstrakty w postaci proszku, pasty a jednocześnie dbamy o środowisko

Do czego można wykorzystać ekstrakty z grzybów?

Okazuje się, że ekstrakty grzybów można wykorzystać w każdej dziedzinie nauki. Od medycyny, przez podobne zastosowania również w weterynarii. Grzyby wykorzystuje również przemysł spożywczy, ale też szeroko pojęta inżynieria i ochrona środowiska. Grzyby mogą  być również biomateriałem wykorzystywanym np. w budownictwie.

– To jest najnowszy trend, innowacja w budownictwie z ostatnich lat, gdzie to grzybnia, czyli ta sieć, której nie widzimy chodząc po lesie, a która znajduje się pod ziemią, stanowi szkielet i materiał budulcowy – mówi dr Zapora. – Za pomocą grzybni można zrobić po prostu nowe materiały wykorzystywane w budownictwie. To natura podpowiada, że można tak wykorzystać grzyby. Na świecie są już informacje o innowacyjnych cegłach wykonanych z mycelium – bardzo odpornych, trwałych i wytrzymałych. Natura daje inspirację wielu różnym gałęziom gospodarki.

ZOBACZ GALERIĘ (11 zdjęć)

Ekstrakty z grzybów zawierają całe spektrum związków aktywnych o wszechstronnym działaniu.

– Ekstrakty z grzybów zawierają cały kompleks substancji bioaktywnych – przypomina dr Zapora. Ekstrakt może stanowić bazę do stworzenia produktu medycznego czy weterynaryjnego Dzięki swoim właściwościom ekstrakty są podstawą badań nad poszukiwaniem leków o działaniu antybakteryjnym czyli potencjalnych antybiotyków, ale także o działaniu przeciwwirusowym, antynowotworowym, wspomagającym pracę serca czy też stosowanych w terapii chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera. Naprawdę tych zastosowań dla jednego gatunku może być bardzo wiele!

Ekstrakty z grzybów są podstawą do tworzenia ewentualnych produktów medycznych, dodatków do żywności, czy też produktów specjalnego przeznaczenia medycznego.

– Nie należy tutaj mówić, że ekstrakty to są leki – przypomina dr Zapora. – Ekstrakty dają nam takie związki lub frakcje zawierające kompleks związków, które mogą stanowić w przyszłości podstawę do tworzenia nowych leków , ale również mogą być wykorzystywane do stworzenia produktów medycznych pochodzenia naturalnego zarówno do profilaktyki jak i do wspomagania leczenia.

Czytaj także: Czy grzyby mogą pomóc w ratowaniu naszej planety?

Bank Ekstraktów z Grzybów Fungi Extract Bank wzbudza zainteresowanie na całym świecie

– Nasze wyjazdy służbowe jako pracowników Instytutu Nauk Leśnych Politechniki Białostockiej pokazują, że bardzo wielu naukowców nie tylko z Polski, ale i z całego świata interesuje się stworzonym przez nas bankiem ekstraktów – mówi dr Zapora. – Bank Ekstraktów z Grzybów Fungi Extract Bank ze względu na bliskość Puszczy Białowieskiej daje Instytutowi Nauk Leśnych niewątpliwą przewagę i stanowi innowację, która jest niespotykana nie tylko w Polsce ale również w Europie i na świecie.

ZOBACZ GALERIĘ (11 zdjęć)

Prof. dr hab. inż. Sławomir Bakier

  • Katedra Hodowli i Użytkowania Lasu Wydziału  Budownictwa i Nauk o Środowisku  Politechniki Białostockiej
  • Profesor nauk rolniczych, specjalista w zakresie produktów pszczelich i ubocznych surowców leśnych, zainteresowania badawcze związane z wykorzystaniem substancji pochodzenia naturalnego dla dobra człowieka i zwierząt, identyfikacja wykorzystania właściwości bioaktywnych substancji naturalnych w medycynie i weterynarii oraz szeroko rozumianym rolnictwie
  • Autor i współautor publikacji naukowych, patentów i zgłoszeń patentowych oraz publikacji popularnonaukowych
  • Kierownik prac B+R, koordynator krajowych i międzynarodowych projektów naukowych i dydaktycznych
  • Kierownik działu produkty pszczele „bee products” w czasopiśmie Journal of Apicultural Science
  • Przewodniczący Oddziału Podlaskiego Polskiego Towarzystwa Agrofizycznego i członek Sądu Koleżeńskiego PTA
  • Członek Zarządu Pszczelniczego Towarzystwa Naukowego
  • Członek prezydium Rady Naukowej Białowieskiego Parku Narodowego
  • Członek Rady przy Regionalnym Dyrektorze Ochrony Środowiska w Białymstoku.
  • Członek Polskiego Towarzystwa Mykologicznego
  • Członek Konsorcjum „Grzyby Medyczne”
  • Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 2020 roku
  • Nagroda indywidualna I stopnia Rektora Politechniki Białostockiej w 2020 roku
  • Nagrody zespołowe:
    – Podlaska Marka w kategorii „Odkrycie” (2020)
    – Innowacje 2018. innowacje społeczne. Kategoria: Nauka dla życia (2018)
  • Hobby – propagowanie i wdrażanie czynnych form ochrony przyrody

 

Dr Ewa Zapora

  • Katedra Hodowli i Użytkowania Lasu Wydziału  Budownictwa i Nauk o Środowisku  Politechniki Białostockiej
  • doktor nauk farmaceutycznych, doświadczenie w zakresie oceny wpływu produktów pochodzenia naturalnego na zdrowie człowieka i zwierząt a także możliwości wykorzystania substancji bioaktywnych
  • Autor i współautor publikacji naukowych, patentów i zgłoszeń patentowych.
  • Kierownik prac B+R, menadżer organizacyjny krajowych i międzynarodowych grantów naukowych i dydaktycznych
  • Certyfikaty, m.in. z zakresu zarządzania projektami Prince2 Foundation Certificate in Project Management; 1 stopień certyfikacji TRIZ – Teoria Rozwiązywanie Innowacyjnych Zadań
  • Członek Polskiego Towarzystwa Mykologicznego
  • Członek Konsorcjum „Grzyby Medyczne”
  • Ambasador EXPO2020 Dubai
  • Nagrody zespołowe:
    – Podlaska Marka w kategorii „Odkrycie” (2020)
    – Innowacje 2018. innowacje społeczne. Kategoria: Nauka dla życia (2018)
  • Bohaterka kampanii promocyjnej woj. podlaskiego: „Ludzie zasilani naturą”

 

Zobacz także: 

Dr Ewa Zapora – Innowacji trzeba szukać w naturze [wideo]

Prof. dr hab. inż. Sławomir Bakier – Co się dzieje w pszczelich rodzinach u schyłku lata? Jak los człowieka splótł się z losem pszczół? [wideo]